Rodzaje drewna wykorzystywane w deskach do krojenia i rękojeściach noży – co należy wiedzieć?

Wybór drewna do deski kuchennej i rękojeści noży ma ogromne znaczenie dla trwałości, komfortu pracy i higieny. Poszczególne gatunki różnią się twardością, odpornością na wodę, strukturą włókien oraz zachowaniem w codziennym użytkowaniu. Aby dobrze zrozumieć te różnice, warto poznać Metodę Janki – standard oceny twardości drewna wykorzystywany na całym świecie.
 

Metoda Janki – co mierzy i dlaczego jest ważna?

Metoda Janki określa twardość drewna poprzez pomiar siły potrzebnej do wciśnięcia stalowej kulki o średnicy 11,28 mm do połowy jej wysokości w badaną próbkę. Wynik podawany jest w kg/cm² lub newtonach (N). W praktyce oznacza to, że:

• twardsze drewno lepiej znosi uderzenia i zarysowania,
• miększe drewno jest łagodniejsze dla krawędzi noży,
• bardzo twarde gatunki mogą szybciej tępić ostrza,
• porównanie wartości Janki pomaga dobrać drewno do konkretnego zastosowania.
   

Najpopularniejsze rodzaje drewna do desek i rękojeści (od najbardziej do najmniej popularnych)

1. Dąb

Dąb (około 1360 lbf) to klasyk europejskiego rzemiosła. Jest twardy, trwały i naturalnie odporny na wilgoć dzięki wysokiej zawartości garbników. Wyraziste usłojenie nadaje mu elegancji, a właściwości antybakteryjne sprawiają, że świetnie nadaje się na deski kuchenne i elementy noży.

2. Buk

Buk (1290 lbf) jest łatwo dostępny i stabilny. Jasny kolor sprawia, że deski bukowe pasują do większości kuchni. Wymaga jednak regularnego olejowania, ponieważ łatwiej chłonie wilgoć niż dąb. Jest twardy, ale przyjazny dla noży.

3. Akacja

Akacja to jedno z najtrwalszych i najbardziej odpornych na deformacje gatunków drewna. Jej twardość wynosi około 1700 lbf, a charakterystyczne, ciepłe usłojenie jest chętnie wybierane do desek premium.

Przykładowe produkty z akacji:

• zestaw trzech desek akacjowych ze stojakiem
• akacjowa deska do krojenia i serwowania z nóżkami
• akacjowa deska serwingowa Starke Pro

4. Orzech

Orzech (1010 lbf) jest miększy niż akacja czy klon, ale bardzo ceniony za elegancki wygląd i przyjazność dla ostrzy. Dzięki umiarkowanej twardości noże wolniej się tępią, co czyni go doskonałym materiałem na deski premium i rękojeści noży.

5. Klon

Klon twardy (1450 lbf) to jeden z najczęściej wybieranych gatunków w profesjonalnych kuchniach. Ma jasną barwę i drobną strukturę, co utrudnia wnikanie zanieczyszczeń. Idealny do desek typu end-grain.

6. Drewno kauczukowe

Drewno kauczukowe (ok. 950 lbf) jest stabilne, ekologiczne i zyskuje coraz większą popularność. Pochodzi z drzew lateksowych po zakończonym okresie produkcji. Jest delikatne dla noży i odporne na pękanie.

Przykład zastosowania:

• komplet noży Starke Pro w bloku kauczukowym

7. Modrzew

Modrzew (około 590 lbf) jest lżejszy i bardziej miękki niż większość gatunków na tej liście, ale doskonale znosi kontakt z wilgocią. Idealnie sprawdza się w elementach dekoracyjnych oraz rękojeściach, które nie mają bezpośredniego kontaktu z intensywnym cięciem.

8. Tekowiec (teak)

Teak (1070 lbf) jest jednym z najbardziej odpornych na wilgoć materiałów wykorzystywanych w kuchni. Naturalne oleje sprawiają, że nie chłonie wody i doskonale sprawdza się w luksusowych deskach i rękojeściach noży.

9. Bambus – twarda trawa, która udaje drewno

Bambus (1200–1400 lbf) jest sprasowaną trawą o wysokiej twardości. Jest lekki, ekologiczny, ale zawiera krzemionkę, przez co może szybciej tępić noże. Mimo to świetnie sprawdza się w akcesoriach kuchennych.

Przykładowe produkty bambusowe:

• bambusowa deska do serów z akcesoriami
• zestaw czterech desek Konighoffer
   

Jak wybrać odpowiednie drewno do kuchni?

• Do intensywnej pracy wybierz akację lub klon.
• Do ochrony ostrzy idealny jest orzech albo drewno kauczukowe.
• Do zastosowań dekoracyjnych – modrzew i teak.
• Bambus to dobra opcja ekologiczna, choć twardsza dla noży.
   

Przykładowe noże, które dobrze współpracują z deskami drewnianymi:

• zestaw noży w drewnianym bloku Tadar
• ręcznie robiony nóż szefa kuchni
• nóż szefa kuchni Starke Pro Keiko
   

Najczęstsze błędy w użytkowaniu i pielęgnacji

• Mycie deski drewnianej w zmywarce.
• Brak olejowania.
• Suszenie na płasko zamiast w pionie.
• Używanie desek z głębokimi nacięciami.
• Długotrwały kontakt rękojeści z wodą.
   

FAQ

Jakie drewno najmniej tępi noże?

Najłagodniejsze dla ostrzy są orzech oraz drewno kauczukowe.
 

Jak często olejować drewnianą deskę?

Na początku co tydzień, później co około miesiąc.
 

Czy bambus to dobre rozwiązanie?

Tak, choć jest twardszy i może szybciej zużywać ostrza.
 

Jakie drewno najlepiej radzi sobie z wilgocią?

Najbardziej odporne jest drewno tekowe.