Jak bezpiecznie zbierać grzyby?

Porady 29.08.2023

Masz ochotę po raz pierwszy wybrać się na grzybobranie? Świetnie! Jesienią nic nie smakuje lepiej niż sos lub zupa przyrządzone z własnoręcznie zebranych grzybów! Przed wyruszeniem do lasu dobrze się jednak przygotuj – tylko wówczas będziesz miał pewność, że zbiory zakończą się wspaniałą ucztą, a nie niestrawnością lub bólami brzucha!
 

Bezpieczne zbieranie grzybów: Podstawowe zasady i wytyczne

Podstawowe zasady zbierania grzybów są proste: sięgaj tylko po znane gatunki i wyrośnięte okazy! Jeśli nie jesteś pewien czy dany grzyb na pewno jest jadalny, na wszelki wypadek pozostaw go w lesie i szukaj kolejnych okazów. Pamiętaj też, by nie zbierać zbyt młodych albo bardzo starych grzybów. Stare egzemplarze mogą wydzielać trujące toksyny. Z kolei w przypadku zbyt młodych grzybów czasem trudno jest jednoznacznie określić ich gatunek.

Ważne zasady zachowania podczas grzybobrania dotyczą też miejsc, w których możesz zbierać grzyby. Nie wolno sięgać po okazy rosnące m.in. na terenie parków narodowych, rezerwatów, w ostojach zwierzyny, w drzewostanach nasiennych oraz na terenach wojskowych!

Jak bezpiecznie zbierać grzyby? Do istotnych zasad grzybobrania należy jeszcze jedna. Nie zbieraj grzybów rosnących w rowach przy drogach albo blisko skupisk odpadów. Grzyby wchłaniają znajdujące się w ich pobliżu zanieczyszczenia (w tym metale ciężkie!).

Cenne porady dla początkujących grzybiarzy: Zaczynaj od bezpiecznych gatunków

Jakie grzyby zbierać podczas pierwszych wypraw do lasu? Najlepiej będzie skupić się na tzw. grzybach rurkowych. Są to te gatunki grzybów, które pod kapeluszem mają widoczną „gąbkę” (tak naprawdę to zakończenia rurek tworzących produkujący zarodniki hymenofor). Zbieranie grzybów ogranicz więc do takich gatunków jak: podgrzybki, maślaki, zajączki, koźlarze czy prawdziwki. 

Unikaj z kolei gatunków, które łatwo pomylić z grzybami trującymi. Kiedy zbieramy grzyby, pomijamy początkowo np. kurki czy rydze. Bezwzględnie nie sięgaj też po kanie – to grzyby, które wyglądem są bardzo podobne do muchomora sromotnikowego! W tej kwestii pomylić zdarza się nawet wytrawnym grzybiarzom, a skutki są wówczas bardzo tragiczne!

Na grzyby zabierz ze sobą odpowiednie pojemniki i koszyki – tj. takie, które zapewniają przepływ powietrza (np. kosze z wikliny). Sprawdzą się też torby na zakupy z naturalnych materiałów. Nie zbieraj z kolei grzybów w plastikowe woreczki. Przechowywane w ten sposób zbiory szybko zaczną pleśnieć!

Czytaj także:

Rozpoznawanie trujących grzybów

Rozpoznawanie trujących gatunków jest zadaniem bardzo ważnym, ale też niezwykle trudnym – nawet największy znawca grzybów może czasem się pomylić! Dlatego tak ważne jest, zachowanie szczególnej rozwagi. Jakie grzyby można zbierać? Te, które zna się najlepiej! Nawet jeśli znajdziesz grzyby z gąbką pod kapeluszem, ale nie jesteś pewien, do jakiego gatunku należą, zostaw je w lesie. Trujące grzyby rurkowe to np. borowik szatański i borowik purpurowy. 

Niektórzy próbują rozpoznawać grzyby rurkowe trujące poprzez rozcięcie kapelusza i dotknięcie powierzchni grzyba czubkiem języka. Ostry albo gorzki smak ma być oznaką tego, że grzyb jest trujący. Ta metoda nie zawsze jednak jest skuteczna – jeśli widzisz nieznane Ci grzyby, nie ryzykuj.

Bardzo dobrym pomysłem, zwłaszcza podczas Twoich pierwszych grzybobrań, będzie poproszenie o pomoc i ponowne przejrzenie okazów eksperta. Najłatwiej będzie podejść do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Twoje zbiory na miejscu przejrzy wykwalifikowana osoba, a jeśli jej nie ma – w stacji otrzymasz listę grzyboznawców w okolicy. W stacjach sanepidu oględzin grzybów dokonuje się nieodpłatnie.

Co zrobić, jeśli zdarzy Ci się zjeść trującego grzyba? Jeśli po posiłku z grzybami masz gorączkę, źle się czujesz albo boli Cię brzuch, jak najszybciej zgłoś się do lekarza! W międzyczasie, gdy czekasz na pomoc, postaraj się wywołać wymioty.

Sprzęt i akcesoria niezbędne podczas bezpiecznego zbierania grzybów

Co, poza wspomnianym już wiklinowym koszem, przyda Ci się podczas grzybobrania? Jak prawidłowo zbierać grzyby? Wśród akcesoriów prawdziwego grzybiarza powinny pojawić się noże pojedyncze. Mogą to być nieduże składane nożyki turystyczne albo tradycyjne noże kuchenne. Najważniejsze, by były ostre! Dla pewności zaopatrz się więc także w ostrzałki do noży.

Być może słyszałeś, że grzybów nie należy wycinać, ale wykręcać ze ściółki. Nie jest to do końca prawdą. Jak zrywać grzyby? Tak, jak Ci wygodnie! Obydwie metody są tak samo dobre! Na ogół większe grzyby łatwiej jest wycinać, a mniejsze okazy – wykręcać. W każdym przypadku ważniejsze niż sposób wyjęcia grzyba z podłoża jest to, co zrobisz potem! Pamiętaj, aby zawsze przykryć grzybnię mchem lub leśną ściółką. W ten sposób zabezpieczysz ją przed wyschnięciem.

Czytaj także:

Bezpieczne przygotowywanie zebranych grzybów

Po powrocie z lasu jeszcze raz przejrzałeś zbiory i jesteś pewien, że odrzuciłeś wszystkie niebezpieczne grzyby? W takim razie pora przygotować grzyby do jedzenia! Trzeba zrobić to w dość krótkim czasie – świeże grzyby szybko się psują! Już po kilku dniach zaczynają wydzielać się w nich szkodliwe dla zdrowia drobnoustroje. A wówczas nawet bezpieczne grzybobranie może zakończyć się bólem brzucha!

Do przechowywania grzybów świetnie sprawdzą się szklane pojemniki na żywność. Twoje zbiory nie powinny jednak znajdować się w nich dłużej niż 2 dni. Grzyby utrzymuj w temp. 18°C lub przechowaj w lodówce. Jak najszybciej oczyść je i przetwórz w dowolny sposób: przygotuj do suszenia, zamień w pyszny obiad albo krótko obgotuj i zamroź. 

Jeśli chcesz, przygotuj też zalewę octową i przyrządź marynowane grzybki – na pewno docenią je zarówno pozostali domownicy, jak i goście podczas organizowanych przez Ciebie domowych przyjęć.

Czytaj także:

Jadalne gatunki grzybów wspaniale odmieniają smak tradycyjnych potraw. Warto więc sięgać po nie jesienią i cieszyć się niezapomnianym smakiem zup, sosów albo farszu do naleśników i krokietów. Zawsze jednak przed wykorzystaniem leśnych grzybów w kuchni upewnij się, że należą do gatunków bezpiecznych! Dzięki temu nie spotkasz się z przykrymi konsekwencjami grzybobrania!